Đăng ký
Kiểm tra trình độ miễn phí
Sự tự tin không có nghĩa là trẻ phải luôn nói nhiều, thích đứng trước đám đông hoặc không bao giờ cảm thấy sợ hãi. Một đứa trẻ tự tin vẫn có thể hồi hộp, mắc lỗi và cần thời gian làm quen với môi trường mới. Điểm khác biệt là trẻ tin rằng mình có thể thử, có thể học và có thể tiến bộ.
Vì vậy, khi tìm kiếm cách giúp trẻ tự tin, cha mẹ không nên chỉ tập trung vào việc yêu cầu con “mạnh dạn lên”. Sự tự tin không hình thành từ một lời nhắc nhở. Nó được xây dựng qua những trải nghiệm nhỏ diễn ra mỗi ngày: được lắng nghe, được tôn trọng, được phép sai và được trao cơ hội tự làm.
Dưới đây là chín việc cha mẹ có thể áp dụng để giúp con từng bước tin vào bản thân và chủ động hơn trong học tập cũng như cuộc sống.
Nhiều người thường cho rằng một đứa trẻ hoạt bát, nói nhiều và dễ làm quen với người lạ chắc chắn là trẻ tự tin. Trong khi đó, trẻ ít nói hoặc cần thời gian quan sát thường bị nhận xét là nhút nhát.
Tuy nhiên, sự tự tin không được đo bằng mức độ ồn ào của trẻ.
Một trẻ tự tin có thể:
Có những trẻ rất sôi nổi nhưng dễ mất bình tĩnh khi bị góp ý. Ngược lại, có trẻ trầm tính nhưng biết mình muốn gì, dám bảo vệ quan điểm và có khả năng hoàn thành nhiệm vụ độc lập.
Do đó, mục tiêu của cha mẹ không phải biến con thành một người khác. Mục tiêu là giúp con cảm thấy an toàn khi được là chính mình và có đủ niềm tin để bước ra khỏi vùng quen thuộc.
Trẻ có thể thiếu tự tin vì nhiều nguyên nhân khác nhau. Có trẻ vốn thận trọng và cần thời gian để thích nghi. Có trẻ từng bị chê cười khi trả lời sai. Một số bé thường xuyên được người lớn làm thay nên chưa có cơ hội nhận ra khả năng của mình.
Những nguyên nhân phổ biến gồm:
Cha mẹ cần quan sát để hiểu nguyên nhân trước khi áp dụng bất kỳ phương pháp nào. Không phải trẻ nào thiếu tự tin cũng cần được thúc đẩy giống nhau.
Một trong những cách giúp trẻ tự tin đơn giản nhất là lắng nghe con bằng sự tôn trọng.
Khi con kể chuyện, cha mẹ thường có xu hướng đưa ra lời khuyên ngay lập tức:
“Con phải làm thế này.”
“Sao lúc đó con không nói lại?”
“Chuyện nhỏ vậy mà cũng buồn.”
Những phản ứng này có thể xuất phát từ mong muốn bảo vệ con. Tuy nhiên, nếu liên tục bị ngắt lời hoặc đánh giá cảm xúc, trẻ sẽ dần nghĩ rằng suy nghĩ của mình không quan trọng.
Khi con chia sẻ, cha mẹ có thể bắt đầu bằng những câu như:
“Mẹ đang nghe con đây.”
“Lúc đó con cảm thấy thế nào?”
“Con muốn mẹ lắng nghe hay muốn mẹ cùng tìm cách giải quyết?”
Khi được lắng nghe, trẻ học được rằng tiếng nói của mình có giá trị. Đây chính là nền tảng quan trọng của sự tự tin trong giao tiếp.
Những câu nói như “Bạn làm được, sao con không làm được?” có thể khiến trẻ cố gắng trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, về lâu dài, trẻ dễ hình thành cảm giác mình luôn kém hơn người khác.
Mỗi trẻ có tốc độ phát triển, tính cách và thế mạnh riêng. Một bé có thể tự tin khi vẽ tranh nhưng rụt rè khi thuyết trình. Một bé khác có thể học nhanh nhưng mất nhiều thời gian để kết bạn.
Thay vì so sánh con với người khác, cha mẹ nên giúp con nhìn thấy sự tiến bộ của chính mình.
Ví dụ:
“Tuần trước con chưa dám trả lời. Hôm nay con đã giơ tay một lần rồi.”
“Lần này con nói to và rõ hơn trước.”
“Con đã tự hoàn thành nhiệm vụ mà không cần mẹ nhắc.”
Khi được so sánh với phiên bản trước đây của mình, trẻ sẽ hiểu rằng tiến bộ quan trọng hơn việc phải giỏi hơn người khác.
Trẻ sẽ tự tin hơn khi cảm thấy mình có tiếng nói trong cuộc sống.
Cha mẹ không cần để con quyết định mọi việc. Thay vào đó, hãy đưa ra những lựa chọn phù hợp với độ tuổi.
Ví dụ:
“Con muốn mặc áo xanh hay áo vàng?”
“Con muốn làm bài tập trước hay đọc sách trước?”
“Cuối tuần con muốn đi công viên hay cùng mẹ làm bánh?”
“Con muốn trình bày trước gia đình vào thứ Bảy hay Chủ nhật?”
Những lựa chọn nhỏ giúp trẻ học cách suy nghĩ, đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.
Nếu người lớn luôn quyết định thay, trẻ có thể trở nên phụ thuộc và sợ lựa chọn sai. Ngược lại, khi được thực hành thường xuyên, trẻ sẽ dần tin tưởng vào khả năng phán đoán của bản thân.
Một trong những rào cản lớn nhất đối với sự tự tin là việc người lớn làm thay trẻ quá nhiều.
Vì sợ con chậm, làm sai hoặc gặp khó khăn, cha mẹ có thể chuẩn bị cặp sách, trả lời thay, nói chuyện thay hoặc giải quyết mọi vấn đề cho con. Điều này giúp công việc nhanh hơn nhưng vô tình truyền cho trẻ thông điệp rằng: “Con chưa đủ khả năng.”
Cha mẹ có thể để con tự:
Ban đầu, trẻ có thể làm chưa tốt. Cha mẹ nên hướng dẫn từng bước thay vì giành lại công việc.
Cảm giác “Con đã tự làm được” có sức mạnh lớn hơn rất nhiều so với một lời khen chung chung.
Nhiều trẻ thiếu tự tin không phải vì không có năng lực mà vì quá sợ sai.
Nếu mỗi lỗi nhỏ đều bị nhắc đi nhắc lại, trẻ sẽ chọn im lặng để tránh bị phê bình. Điều này thường xuất hiện rõ khi trẻ học ngoại ngữ. Trẻ có thể biết câu trả lời nhưng không dám nói vì sợ phát âm sai hoặc dùng sai từ.
Cha mẹ cần giúp con hiểu rằng lỗi sai là một phần của quá trình học.
Có thể nói với con:
“Không sao, mình thử lại nhé.”
“Con đã có ý tưởng đúng rồi. Bây giờ mình sửa một chút.”
“Ai học điều mới cũng sẽ có lúc làm sai.”
“Con nghĩ mình học được gì từ lần này?”
Khi không còn xem lỗi sai là thất bại, trẻ sẽ sẵn sàng thử nhiều hơn. Mỗi lần thử là một lần con tích lũy kinh nghiệm và xây dựng niềm tin vào bản thân.
Khen ngợi đúng cách là một phương pháp hiệu quả để xây dựng sự tự tin. Tuy nhiên, những lời khen quá chung như “Con giỏi nhất” hoặc “Con thông minh quá” đôi khi khiến trẻ cảm thấy phải luôn đạt kết quả tốt để được công nhận.
Cha mẹ nên tập trung vào quá trình, sự cố gắng và hành động cụ thể.
Ví dụ:
“Con đã luyện bài nói nhiều lần nên hôm nay trình bày rất rõ.”
“Mẹ thấy con vẫn tiếp tục dù bài này khó.”
“Con đã chủ động chào cô giáo. Đó là một bước tiến rất tốt.”
“Cách con lắng nghe bạn nói rất lịch sự.”
Lời khen cụ thể giúp trẻ hiểu mình đã làm tốt điều gì và có thể lặp lại hành vi tích cực đó trong tương lai.
Trẻ không thể trở nên tự tin nếu chỉ được yêu cầu tự tin. Con cần có cơ hội thực hành trong những môi trường phù hợp.
Cha mẹ có thể bắt đầu từ những tình huống ít áp lực:
Khi trẻ đã thoải mái hơn, cha mẹ có thể mở rộng sang hoạt động nhóm, lớp học kỹ năng, câu lạc bộ tiếng Anh, thuyết trình hoặc tranh biện phù hợp với lứa tuổi.
Môi trường an toàn không có nghĩa là trẻ không gặp thử thách. Đó là nơi trẻ được thử sức mà không sợ bị chế giễu khi làm chưa tốt.
Nhiều trẻ bị xem là thiếu tự tin vì chưa biết cách diễn đạt điều mình muốn. Trẻ có thể khó chịu, im lặng hoặc khóc vì không tìm được từ ngữ phù hợp.
Cha mẹ nên dạy con những mẫu câu đơn giản để sử dụng trong đời sống:
“Con chưa hiểu. Cô có thể giải thích lại không ạ?”
“Con không đồng ý vì…”
“Con cần thêm thời gian để suy nghĩ.”
“Con không thích khi bạn làm như vậy.”
“Con có một ý kiến khác.”
“Con có thể thử lại không?”
Những mẫu câu này giúp trẻ hiểu rằng tự tin không phải là nói lớn hơn người khác. Tự tin là biết diễn đạt suy nghĩ một cách rõ ràng và tôn trọng.
Đây cũng là lý do các hoạt động thảo luận, thuyết trình và debate có thể hỗ trợ trẻ rất tốt. Khi được học cách nêu ý kiến, giải thích lý do và lắng nghe quan điểm khác, trẻ sẽ giao tiếp có cấu trúc hơn.
Trẻ học rất nhiều từ cách người lớn phản ứng trước khó khăn.
Nếu cha mẹ thường xuyên nói:
“Mẹ không làm được đâu.”
“Bố sợ nói sai lắm.”
“Việc này khó quá, thôi bỏ đi.”
trẻ có thể tiếp nhận chính lối suy nghĩ đó.
Ngược lại, cha mẹ có thể làm mẫu cách đối diện với thử thách:
“Việc này mới với mẹ, nhưng mẹ sẽ thử.”
“Mẹ vừa làm sai. Mẹ sẽ sửa lại.”
“Bố hơi hồi hộp, nhưng bố đã chuẩn bị rồi.”
“Chưa làm được không có nghĩa là không bao giờ làm được.”
Khi nhìn thấy người lớn bình tĩnh trước lỗi sai, trẻ hiểu rằng sự tự tin không đến từ việc luôn hoàn hảo. Nó đến từ niềm tin rằng mình có thể học và thích nghi.
Tiếng Anh có thể trở thành một môi trường rất tốt để trẻ luyện sự tự tin nếu phương pháp học chú trọng giao tiếp thay vì chỉ ghi nhớ ngữ pháp.
Trong lớp học phù hợp, trẻ được:
Những hoạt động này giúp trẻ hiểu rằng ngôn ngữ là công cụ để giao tiếp, không phải một bài kiểm tra mà con phải luôn trả lời hoàn hảo.
Khi trẻ dám sử dụng tiếng Anh dù vốn từ chưa nhiều, con cũng đang rèn một tư duy quan trọng: sẵn sàng thử, sẵn sàng sửa và không để nỗi sợ sai ngăn mình hành động.
Bên cạnh những việc nên làm, cha mẹ cũng cần tránh một số thói quen có thể làm giảm sự tự tin của trẻ.
Không gắn nhãn con trước mặt người khác:
“Bé nhà tôi nhát lắm.”
“Nó không bao giờ dám nói đâu.”
“Nó gặp người lạ là trốn ngay.”
Khi nghe những nhận xét này nhiều lần, trẻ có thể tin rằng nhút nhát là một đặc điểm cố định và mình không thể thay đổi.
Không ép con biểu diễn khi chưa sẵn sàng:
Ép trẻ hát, nói tiếng Anh hoặc thuyết trình trước đông người có thể khiến con cảm thấy xấu hổ. Cha mẹ nên chuẩn bị trước, cho con lựa chọn và tăng mức độ thử thách từ từ.
Không phủ nhận cảm xúc:
Thay vì nói “Có gì đâu mà sợ”, hãy nói: “Mẹ biết con đang hồi hộp. Mình có thể luyện cùng nhau trước.”
Không yêu cầu con thay đổi quá nhanh:
Một trẻ vốn ít nói không thể trở nên hoạt bát sau vài ngày. Sự tự tin cần thời gian và những trải nghiệm tích cực lặp lại.
Cha mẹ có thể áp dụng kế hoạch đơn giản sau để tạo thêm cơ hội cho con.
Ngày 1: Khuyến khích con tự chọn một việc nhỏ.
Ngày 2: Hỏi con một câu hỏi mở và lắng nghe mà không ngắt lời.
Ngày 3: Để con tự chào hỏi hoặc cảm ơn một người.
Ngày 4: Cùng con chuẩn bị bài nói một phút về chủ đề yêu thích.
Ngày 5: Ghi nhận một nỗ lực cụ thể của con.
Ngày 6: Cho con tự hoàn thành một nhiệm vụ phù hợp với độ tuổi.
Ngày 7: Cùng con nhìn lại điều con đã làm tốt trong tuần.
Những hành động này có vẻ nhỏ nhưng khi được duy trì đều đặn, chúng sẽ tạo nên thay đổi lâu dài.
Mỗi trẻ có tốc độ phát triển khác nhau. Tuy nhiên, cha mẹ nên tìm đến giáo viên, chuyên gia tâm lý hoặc người có chuyên môn nếu sự lo lắng của trẻ ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt hằng ngày.
Ví dụ:
Việc tìm sự hỗ trợ không có nghĩa là cha mẹ đã thất bại. Đó là một cách chủ động để hiểu con và đồng hành phù hợp hơn.
Cách giúp trẻ tự tin hiệu quả nhất không phải là liên tục nhắc con phải mạnh dạn. Cha mẹ cần tạo ra một môi trường nơi con cảm thấy mình được lắng nghe, được phép mắc lỗi và có cơ hội tự hoàn thành những việc phù hợp.
Sự tự tin được hình thành qua từng trải nghiệm nhỏ. Đó có thể là lần đầu con tự chào cô giáo, tự đặt một câu hỏi, dám nói tiếng Anh dù chưa hoàn hảo hoặc đứng trước gia đình để trình bày trong một phút.
Mỗi bước tiến đều đáng được ghi nhận.
Khi trẻ được tin tưởng và đồng hành đúng cách, con sẽ không chỉ tự tin hơn trong giao tiếp. Con còn học được cách suy nghĩ độc lập, giải quyết vấn đề và chủ động trước những thử thách trong tương lai.
– Website: https://cogiaotienganhlucy.vn/
– Facebook: https://www.facebook.com/CogiaotienganhLucy/
– Hotline: 0909 535 566
Xem thêm bài khác:
Trường Anh Ngữ Ms Lucy giảng dạy các khóa học gồm: Tiếng anh Mầm Non, tiếng anh Thiếu Nhi, Tiếng Anh Thiếu Niên, Tiếng Anh Cambridge,.. Với giáo viên bản xứ đến từ Mỹ - Anh - Úc. Giáo viên Việt Nam chuyên môn sư phạm/TESOL.
Copyright © 2025 Tiếng Anh Ms Lucy. All Rights Reserved.
Cô Giáo Tiếng Anh Lucy
